اورمو اؤلکه سی

نویسنده : admin یکشنبه 25 آبان 1393, 10:59
سبک آشیقی اورمیه را می توان به عنوان قدیمی ترین موسیقی موجود در خاورمیانه معرفی و قدمت آن را تا دوران سومر پیش برد.

dO1401506461

آشیق سرایشگر حماسه ها و سرگذشت ملت خویش و یار و یاور شادیها و غمهای سرزمین خود است. هر چند دلایل قانع کننده ای برای شروع مکتب آشیقی از یک تاریخ معین موجود نیست، ولی بنابر شواهد موجود می توان سابقه ای چند هزار ساله برای آن متصور شد. چنانچه از دوران قبل از اسلام نیز شواهدی دال بر وجود آشیق در ایران موجود است. اولین آشیقی که امروزه می توانیم از او نام برده و اطلاعاتی راجع به آن بدهیم،پیر و راهنمای ایل اوغوز، دده قورقوت می باشد.

بنابر روایاتی دده قورقود، اولین ترک مسلمان شده و اولین مبلغ اسلام در میان ترکان نیز می باشد که بعد از ملاقات با پیامبر گرامی اسلام و تقبل اسلام، به میان ایل خویش آمده و اوغوزان را دعوت به اسلام کرده است. بعد از دده قورقود راجع به آشیقهای بعد اطلاعات موثقی در دست نیست. با اطمینان می توان گفت در طول دوره های تاریخی، آشیق در این سرزمین موجود بوده، گرچه با نامهای مختلفی از قبیل؛ وارساق، اوزان و … .

* آشیقها روایتگر شفاهی حماسه ها و داستانهای سرزمین خویش بوده است و تا چند دهه اخیر، ادبیات آنان به ندرت به صورت مکتوب نگاشته شده بود.

با ظهور سلسله ی صفویه، نامی از آشیق نیز به میان آمده و بنابر یافته های موجود اولین آشیق(با نام آشیق؛ قبل از آن اوزان نامیده شده اند)، در این دوره ظهور می کند. آشیق قربانی، آشیق و شاعر هم عصر شاه اسماعیل صفوی است که بنا به دعوت شاه اسماعیل به دربار وی راه می¬یابد و مورد احترام قرار می گیرد و قربانی اولین شخصی است که بنابر اطلاعات موجود از او با عنوان آشیق یاد می کنند و آثارش کمابیش در دست است.

*مکتب آشیقها به سبک و سیاق امروزی، از دوره صفویه شکل گرفته و تا به امروز تکامل یافته است.

بنابراین می توان گفت، مکتب آشیقهای آذربایجان به سبک و سیاق امروزی، از دوره صفویه شکل گرفته و تا به امروز تکامل یافته است. بعد از قربانی ما به آشیقهای بعد از آن می رسیم که هرکدام تأثیراتی بر مکتب آشیقی گذاشته و در پیشبرد این مکتب کوشش کرده اند. مانند آشیق عباس توفارقانلی، آشیق مسکین ابدال، خسته قاسم، آشیق آلی، آشیق علعسگر، آشیق دوللو مصطفی و . .. .

آشیقها در مکتب ارومیه برخلاف دیگر مکاتب، به صورت تکنواز و انفرادی در مجالس ظاهر شده و به اجرای هاواهای خود می پردازند، همچنین در هاواها نیز با دیگر مکاتب مانند تبریز-قره داغ ، هشتری و… تفاوتهایی دارند که این خصوصیت، مکتب اورمیه را از مکاتب دیگر متمایز می کند. هاواهای موجود در مکتب اورمیه، برخلاف مکاتب دیگر، اکثراً ریتمیک نبوده و به نوعی سکون و اندیشه در بیشتر آنها دیده می شود. از دلایل ریتمیک نبودن اکثر هاواهای مکتب اورمیه می توان به همراهی نکردن بالابان و دایره در این سبک اشاره کرد.

در طول سالیان دراز در مکتب آشیقی تبریز، آشیق هم نصیحتگر و اندرزگوی مجلس بوده و هم نوازنده رقص و شادی آن دیار. اما در آذربایجان غربی و سبک اورمیه، این دو وظیفه از هم متمایز شده و توسط اشخاص جداگانه ای اجرا شده اند.
در محیط آشیقی اورمیه، آشیق به عنوان نصیحتگر و داستانگو ظاهر شده و در مجالس عروسی و شادی در داخل منزل ،مجلس و یا درقهوه خانه ها به ایراد نصیحت و پند و اندرز مشغول شده است و وظیفه ی موسیقی شاد و ریتمیک را به دهل و سرنا داده است که آن هم در بیرون از مجلس آهنگهای شاد و ریتمیک را اجرا کرده است.

با این وصف در مکتب تبریز-قره داغ این دو با هم ادغام شده و به خاطر اینکه قوپوز با دهل و سرنا نمی توانسته هماهنگی کند، به صورت گروه سه نفره قوپوز-بالابان- دایره درآمده است که آن هم به نوبه خود باعث ایجاد هاواهای شاد و ریتمیک بسیاری در آن مکتب شده است و از طرفی اصالت موسیقی آشیقی را زیر سوال برده است .
امروزه همین امر یعنی ادغام سه ساز فوق، از لحاظ علمی باعث پیشرفت و گسترش آن مکتب در میان خوانندگان و هنرمندان غیر آشیق نیز شده است. تعداد هاواهای مخصوص مکتب اورمیه در حدود ۶۰ می باشد که در برخی از آنها با مکتب تبریز-قره داغ و همچنین هشتری اشتراک دارند.

*مکتب آشیقی اورمیه، قدیمی ترین موسیقی موجود در خاورمیانه

با توجه به گفته اساتید موسیقی دانشگاه دولتی باکو سبک اورمیه را می توان به عنوان قدیمی ترین موسیقی موجود در خاورمیانه معرفی کرد، چرا که با بررسی و تحقیق بر روی این موسیقی و نتها و پرده های اجرایی آن می توان قدمت آن را تا دوران سومر پیش برد. پروفسور محرم قاسملی، عضو آکادمی علوم جمهوری آذربایجان و فولکلورشناس برجسته و محقق موسیقی آشیقی نیز مکتب آشیقی اورمیه را قدیمی ترین مکتب در بین مکاتب آشیقی دانسته و حتی قدمت بعضی از آهنگهای آن را به قبل از پیدایش آشیق و در دوره ای که آشیق و بخشی و آکین از هم جدا و منفک نشده بودند، می برد.

اما صرف نظر از نظریه های فوق و با توجه به آثار رسیده به دست ما می توان قدمت مکتب اورمیه با سبک وسیاق امروزی را حداقل ۲۵۰-۳۰۰ سال تخمین زده و تاریخ نگاره ای به قدمت ۲۰۰-۲۵۰ سال نیز می توان برای آن نوشت که دربردارنده رویدادها و ابداع هاواها و اشعار شاعران و آشیقهای آن و به طورکلی ادبیات آشیقی مخصوص مکتب اورمیه باشد.

در مکتب آشیقی اورمیه، آشیقهایی مثل دوللو مصطفی، بگمز قولو، همت، ایشو و دوللو اباذر، و … را می توان نام برد که هر کدام در عصر خویش یلی برای خود بوده اند و نقش هر کدام در پیشرفت محیط آشیقی اورمیه بی بدیل بوده است. از آشیقهای ۱۰۰ سال اخیر این مکتب نیز می توان به آشیق جواد، آشیق یعقوب، آشیق اسد خویلو، آشیق حسن قاشیقچی، آشیق فرهاد، آشیق علی قیزیلباش و از آشیقهای معاصر می توان آشیق عزیز، آشیق درویش، آشیق دهقان، آشیق اسمعلی و … را نام برد.

*آشیق مجلس خود را با نام خدا و با مدح پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) آغاز می کند

آهنگهایی که به اسم طایفه ای و یا قومی نامگذاری شده اند؛ مانند: شاغی و ترکه مه، .برخی از آهنگها هم بنا بر اقتضای شعری که با آن خوانده می شود و یا بر طبق خواسته ایجاد کننده آن بدون دلیل خاصی نامگذاری شده است؛ هاواهایی از قبیل دیوان، گرایلی، تجنیس، دستان و … .

این هاواها هم به نوبه خود ، در زمان ایفا و تقدم و تأخر در اجرای مجالس آشیقی با هم فرق دارند. مثلاً آشیق در شروع مجلس باید دیوانی بنوازد. به طوری که بدون دیوانی مجلس را شروع نمیکنند. آن هم دلیل خاص خود را دارد.
۱- مضمون اشعار دیوانی بیشتر، حقیقت و شریعت بوده و مضامینی مانند مدح خدا، پیامبر و ائمه و همچنین پند و نصیحت و اندرز است. آشیق هم مجلس خود را با این مفاهیم شروع می کند. دیوانی در مکتب اورمیه سه نوع است؛ کسمه دیوان، شاه ختایی دیوانی و عثمانلی بحریسی یا بحری دیوان.

۲- صدای آشیق در شروع اجرا و خواندن هاواها این اجازه را نمی دهد تا هاواهایی که در اوج و زیر اجرا می شود را بخواند. در غیر این صورت ممکن است صدای آشیق گرفته شده و از ادامه اداره مجلس برنیاید. از همین روی، هاواهای دیوانی به خاطر اینکه در قسمت بالایی دسته قوپوز نواخته شده و به خاطر بم بودن پرده های بالایی قوپوز نیاز به بالا بردن صدا و به اوج رساندن صدای آشیق نیست، توسط آنها برای تنظیم صدای خود استفاده می شود.

گروه دوم آهنگهایی هستند که بعد از دیوانی خوانده می شوند، آنها هم هاواهایی مثل تجنیس و ترکه مه و تاجری است که این هاواها نیز نیاز زیاد ی به اوج رساندن صدا نمی باشد و در حد متوسط و بینابین هستند.
گروه سوم نیز به نام هاواهای خدنگی معروفند، که بیشتر مواقع در پایان مجلس و اجرای آشیق ایفا می گردد.
زیراکه صدای آشیق بعد از خواندن چندین هاوای به اصطلاح نرم و متوسط آماده اجرای هاواهایی است که نیاز به بالا بردن صدا و به اوج رساندن و یا در زیرخواندن آن می باشد. هاواهایی مثل قره باغی، شکریازی و …. از آن نوعند.

*حقیقت، شریعت، یاد خدا ، توسل به خدا و ائمه اطهار محوری ترین پیامهای داستانهای آشیقی

در بحث ادبیات آشیقی، محیط آشیقی اورمیه مشابه دیگر مکاتب است که اشعار به کار برده شده توسط آشیقهای آن اشعار هجایی است که در قالبهای بایاتی، گرایلی، قوشما، دیوانی، تجنیس و جیغالی تجنیس می باشند.
از شاعران مشهوری که از ۲۰۰ سال پیش تاکنون در این محیط فعالیت داشته اند، می توان دوللومصطفی، بالوولو مسکین، قول هارطون، عندلیب، پورآذر، دده کاتب، یداله پاشایی و صدها شاعر دیگر را نام برد که هر کدام در هر یک از قالبهای فوق شعرهایی داشته اند.داستانهای آشیقی این محیط نیز غنی هستند.

نقل از اروم نیوز/ احمد اسدی-پژوهشگر فرهنگی


دسته بندی : ادب،فرهنگ و هنر , اورمو عاشیقلاری , موسیقی آذربایجانی ,
برچسب ها : عاشیق , آشیق , مکتب اورمیه , آشیق جواد , آشیق یعقوب , آشیق اسد خویلو , آشیق حسن قاشیقچی ,



موضوعات
» اخبار اورمیه (903)
» اخبار بحران دریاچه اورمیه (1021)
» پروژه های عمرانی،خدماتی اورمیه (548)
» پروژه های عمرانی،خدماتی استان (172)
» سیاسی (178)
» اقتصادی (529)
» اجتماعی (323)
» ادب،فرهنگ و هنر (133)
» علمی، آموزشی (201)
» پزشکی،سلامت (204)
» میراث فرهنگی و گردشگری (401)
» حوادث و سوانح (227)
» هواشناسی (224)
» محیط زیست (261)
» گزارش تصویری (301)
» والیبال برتر (1077)
» ورزشی (218)
» اخبار ایران و جهان (218)
» وقایع تاریخی ایران و جهان (19)
» وقایع تاریخ آذربایجان (18)
» وقایع تاریخی اورمیه (10)
» تورک دیلی (8)
» نام آوران اورمیه (88)
» نام آوران آذربایجان (127)
» آذربایجان فولکلوری (11)
» آذربایجان دبلری (19)
» مذهبی دبلر (31)
» اورمو عاشیقلاری (19)
» موسیقی آذربایجانی (19)
» تورک شعرلر (7)
» استاد شهریار+شعر و عکس (10)
» داستان ها و افسانه های آذربایجان (8)
» فرودگاه اورمیه (3)
» دانشگاه اورمیه (10)
» امام زاده ها - مساجد تاریخی (24)
» بناهای تاریخی اورمیه (104)
» پارک های اورمیه (17)
» حمام های قدیمی اورمیه (5)
» دره ها-آبشارها -چشمه ها (18)
» قلعه ها -تپه ها-غارها (22)
» کلیساهای اورمیه (17)
» کتیبه های تاریخی اورمیه (7)
» مراکز اقامتی و تفریحی اورمیه (12)
» مقبره های اورمیه (10)
» موزه های اورمیه (12)
» در باره اورمیه (12)
» سوغات،صنایع دستی،غذاها (19)
» جاذبه های گردشگری و طبیعی اورمیه (60)
» گالری عکس بازار اورمیه (8)
» گالری عکس دریاچه اورمیه (33)
» گالری عکس اورمیه (60)
» گالری عکس اورمیه قدیم (11)
» آثار طبیعی آذربایجان غربی (36)
» آثار تاریخی آذربایجان غربی (104)
» گالری عکس سایر مناطق آذربایجان (25)
» تصاویر دیدنی (40)
» کلیپ شعرای آذربایجان (5)
» کلیپ اورمیه (5)
» کلیپ موسیقی آذربایجانی (7)
» کلیپ ورزشی (8)
» کلیپ های متفرقه (10)
» دانلود فایل های صوتی (5)

صفحات

پیوندهای روزانه

نویسندگان

» admin (6558)

آمار بازدید


کل بازدید ها :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل مطالب :
آخرین بروز رسانی :

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic